Gün içi harcama
İtilaf ~3.000–3.500 mermi; Türk ~2.000–2.200. Türk tarafı cephanenin yaklaşık üçte ikisini tüketti; bazı ağır toplarda 2–3 salvo kaldı.
Çanakkale Boğazı · 1915
Harita bu günle açılır: tabyalar, Nusret’in Erenköy hattı ve batış mevkileri duruyor. Altta Şubat 1915’ten Ocak 1916 tahliyesine kadar iki tarafın kronolojisi, komuta kadrosu ve donanma listesi vardır. Adı konmuş muharebeler işaretlidir; sessiz aralıklar tek satırdır.
Saat çubuğu 18 Mart 1915 günüdür.
07:30 Zaman çubuğunu kaydırın; harita o saatteki mevkiye uçar.
Şubat 1915 – Ocak 1916
Satıra basınca harita o mevkiye gider. 18 Mart satırı, haritadaki saat şeridini açar. Süzgeç: tümü, Osmanlı, İtilaf, deniz, kara. Osmanlı ve İtilaf süzgeçleri iki tarafın birlikte olduğu muharebeyi de gösterir. Adı olan olayların sayfası Olaylar bölümündedir.
Bu şerit yalnız 18 Mart 1915 günüdür. Haritanın varsayılan katmanı budur.
Sevk ve idare
Önce Osmanlı, sonra İtilaf. Yalnız görev yeri açık olanlar. Sefer sırasında gelen bütün tümenler listelenmez. Kartta mevki varsa basınca harita oraya gider. Ayrı sayfalar Komutanlar bölümündedir. 18 Mart tümen mevcutları Birlikler tablosundadır.
Deniz kuvvetleri
Önce Osmanlı, sonra İtilaf. 18 Mart savunması tabya ve mayındır; Yavuz Sultan Selim ile Midilli bu muharebenin gemi listesinde yoktur. Batış ve ağır hasar, 18 Mart sütununda yalnız o gün için yazılır. Dar ekranda kadro Donanma sayfasındadır.
| Gemi | Tür | 18 Mart | Sefer notu |
|---|
Amiral John de Robeck komutasında yaklaşık 60 deniz unsuru. Aşağıdaki 18 gemi ana muharebe hattıdır.
| # | Gemi | Ülke | Sınıf | Zırh | Ana silah | 18 Mart |
|---|
Tarihi kesin olanlar. Bu gemiler 18 Mart günü batmış değildir.
| Gemi | Tür | Ne oldu |
|---|
Kara nizamı
5. Ordu 24 Mart 1915’te ihdas edilmiştir. Deniz muharebesi günü komuta, Müstahkem Mevkii (Cevat Bey) ile 3. Kolordu (Esat Paşa) üzerindedir. Kartlara basınca harita ilgili sahaya gider. Sefer komutanları Komuta bölümündedir.
| Birlik | Komutan | Mevcut | Sorumluluk |
|---|
Neden tarama görmedi
Müttefik tarayıcılar mayınların kıyıları birleştiren enlemesine hatlar olacağını varsayıyordu. Nusret 26 mayını kıyıya paralel (kuzey–güney) döktü.
Erenköy Koyu, zırhlıların bombardıman sonrası U dönüşü yaptığı “güvenli havuz”dı; taramaya öncelik verilmedi. Trol tekneleri ters akıntıda zayıf kaldı; 16–17 Mart telleri hattın üzerinden geçti ama takılmadı.
8–18 Mart arasında bu mayınlara çarpan gemi olmadı. Hafif muhripler aralıklardan (~100–150 m) geçmiş olabilir. Zırhlıların geniş gövdesi ve derin su çekimi, 18 Mart’teki dar alandaki dönüşte teması getirdi.
Nusret hattı Erenköy Koyu’nda, kıyıya paralel. Enlemesine 10 hat Kepez–Kilitbahir arasında şematik olarak çizildi (~400 mayın toplamı).
Bouvet (13.54), Inflexible (14.14), Irresistible (16.11) ve Ocean (16.45) bu sarı hat üzerinde işaretlidir.
18 Mart ateş gücü
| Ölçüt | Türk savunması | İtilaf donanması |
|---|
İtilaf ~3.000–3.500 mermi; Türk ~2.000–2.200. Türk tarafı cephanenin yaklaşık üçte ikisini tüketti; bazı ağır toplarda 2–3 salvo kaldı.
Tek güne ait değildir. 19 Şubat–18 Mart yıpratma bombardımanlarının toplamıdır. 18 zırhlının 7 saatte 20.000 mermi atması balistik olarak mümkün değildir.
Attıkları ~3.500 merminin ~400–500’ü doğrudan mevziye düştü. Toprak bonetler HE’yi emdi; duman ve şarapnel tanzimi bozdu.
| Tabya | Konum | İsabet | Durum |
|---|
Hasan-Mevsuf Bataryası
Kepez ile İntepe arasında, orta savunma kuşağının ileri karakolu. 15 cm Krupp seri ateş. Mayın hatlarını korudu; filonun daralmaya ilerlemesini kesti.
17.00’de Cevat Paşa rasat yerini aradı; Üsteğmen Hasan Hulusi düşmanın çekildiğini ve mermi bitene kadar ateşe devam edeceklerini bildirdi. 17.15’te 30,5 cm’lik mermi gözetleme yerine isabet etti.
Yüzbaşı Muhittin komutayı devraldı. Harbiye onayıyla tabyanın adı Hasan-Mevsuf oldu. 17 Nisan’da HMS E15’in kulesine ilk isabet yine buradan geldi.
Dayanak