Birinci Anafartalar Muharebesi

6–7 Ağustos gecesi IX. Kolordu Suvla Koyu’na çıkmış, 7 Ağustos’ta iç sırtlara varamamıştır. Saha, koy ile Anafarta köyleri arasındadır. Conkbayırı güneyde, ayrı tepededir ve aynı günlerde el değiştirmektedir. 9 Ağustos, Suvla önündeki Osmanlı karşı taarruzudur. Adı Birinci Anafartalar’dır.

Mustafa Kemal, 8/9 Ağustos gecesi Anafartalar Grup Komutanlığına getirilmiştir. 25 Nisan’dan beri 19. Tümen’in başındadır. Grup, Suvla kesimi içindir. Karşı taarruzu bu görevle yürütür. 5. Ordu’nun komutanı Liman von Sanders’tır. Yarımadanın Arıburnu kesimi Esat Paşa’nın 3. Kolordu sahasındadır. Anafartalar, o hattın kuzeyinde yeni açılan sahadır. 10 Ağustos’ta aynı komutanın adı Conkbayırı’ndaki karşı taarruzda da geçer. Dokuz Ağustos, ondan bir gün önce, Suvla sırtlarındadır.

İtilaf tarafında koydaki kuvvet Frederick Stopford’un IX. Kolordu’sudur. Kara harekâtının komutanı Ian Hamilton’dır. Kolordu 7 Ağustos’ta sırtlara yerleşememiştir. 9 Ağustos’ta Osmanlı taarruzu, bu yerleşememiş hattın önüne gelir. Stopford Ağustos içinde görevden alınır. 9 Ağustos, çıkarmayı komuta ettiği günlerin son büyük çarpışmasındandır. 21 Ağustos’taki ikinci muharebeyi o yönetmez.

Karşı taarruz, koyun gerisindeki sırtları çıkarma kuvvetine bırakmaz. IX. Kolordu iç kesime yerleşemez. Suvla bir köprübaşı olarak kalır; Anafarta sırtları Osmanlı’da kalır. Conkbayırı ertesi gün geri alınır. Ağustos hareketinin iki kuzey kapısı da böyle kapanır.

Harita işareti, Suvla Koyu ile Anafarta köyleri arasındaki sahanın merkezidir. Ayrı bir sırt noktası konmamıştır. Sonraki adı konmuş muharebe 21 Ağustos’taki İkinci Anafartalar’dır.

9 Ağustos sabahı sırtlar, yeni kurulan Anafartalar Grubu’nun önündedir. Mustafa Kemal, bir gece önce bu grubun komutanı olmuştur. Karşı taarruz, koyun gerisindeki sırtları IX. Kolordu’ya bırakmaz. Stopford’un birliği 7 Ağustos’ta varamadığı yere bu gün de yerleşemez. Aynı sırada Conkbayırı’nda tepe hâlâ çekişmelidir; orası ertesi gün kapanır. Birinci Anafartalar, Suvla köprübaşını iç kesimden ayıran karşı taarruzdur. Çıkarma kuvveti sırtlara yerleşemez.