İkinci Anafartalar Muharebesi

Birinci Anafartalar, 9 Ağustos’ta Suvla önündeki Osmanlı karşı taarruzudur. Çıkarma kuvveti o gün sırtlara yerleşememiştir. 10 Ağustos’ta Conkbayırı geri alınmıştır. 11–20 Ağustos arasında adı konmuş yeni bir büyük muharebe yoktur. 21 Ağustos’ta Suvla cephesinde ikinci büyük muharebe yapılır. Sayfadaki adı İkinci Anafartalar’dır. Yusufçuk Tepe bu muharebenin anılan yeridir.

Osmanlı tarafında Anafartalar Grubu’nun komutanı Mustafa Kemal’dir. Atama 8/9 Ağustos gecesidir. 5. Ordu’nun başında Liman von Sanders vardır. Sırtlar 9 Ağustos’tan beri Osmanlı’dadır. Grup, koyun gerisindeki bu sırtları tutar. Arıburnu tarafı Esat Paşa’nın 3. Kolordu kesiminde kalır. Suvla, o kesimin kuzeyindeki ayrı sahadır.

İtilaf tarafında kara harekâtının komutanı Ian Hamilton’dır. IX. Kolordu’yu 6–7 Ağustos çıkarmasında Frederick Stopford komuta etmiştir. Ağustos içinde görevden alınmıştır. 21 Ağustos taarruzunu o yönetmez. Kolordu, koyda tutunan kuvvetiyle Yusufçuk Tepe’ye ve çevresindeki sırtlara yüklenir. Yerine gelen komutanın adı bu sayfada yoktur.

21 Ağustos’ta tepe ve sırtlar alınamaz. Bomba Tepe çatışmaları 29 Ağustos’a kadar sürer. Bu uzatma da sırtları geçemez. Suvla köprübaşı, Aralık’taki tahliyeye kadar koy ile sırtlar arasında kalır. Ağustos taarruzunun son adı konmuş muharebesi budur.

Harita işareti Anafartalar / Suvla saha merkezidir. Yusufçuk Tepe ve Bomba Tepe bu sahanın içinde anılır; ikisi için ayrı işaret konmamıştır. 30 Ağustos’tan 18 Aralık’a kadar adı konmuş büyük muharebe yoktur.

21 Ağustos taarruzu, koyda kalan köprübaşından Yusufçuk Tepe’ye yönelir. Tepe, Anafartalar sahanın içindedir ve ayrı bir harita işareti değildir. Gün bitince tepe Osmanlı’dadır. Bomba Tepe’deki çatışma 29 Ağustos’a kadar sürer ve o da sırtı geçemez. Böylece 6 Ağustos çıkarması, 9 Ağustos karşı taarruzu ve 21 Ağustos yüklenişi aynı saha içinde kapanır. Suvla, Aralık tahliyesine kadar koy ile sırtlar arasında kalır. Stopford bu son yüklenişin komutanı değildir.